BYD olayı nedir? BYD neden kara listeye alındı?
Brezilya Çalışma Bakanlığı, Çinli otomobil üreticisi BYD’yi, "işçileri köleliğe benzer koşullara maruz bırakan" şirketlerin yer aldığı kara listeye ekledi. Bu karar, markayı Güney Amerika'daki kritik pazarda bir fabrika projesiyle ilgili skandalın gölgesinde bırakıyor. Peki, BYD olayı nedir? BYD neden kara listeye alındı? Detaylar haberimizde.
Brezilya'da güncellenen listede, elektrikli araç sektörünün lideri BYD’nin yerel kolu BYD Auto do Brasil’in adı geçiyor. Listede 163 işçinin olaya karıştığı belirtiliyor. Bu sayı, Aralık 2024’te Bahia eyaletinin kuzeydoğusundaki bir fabrika inşaat alanından işçi hakları yetkilileri tarafından "kurtarılan" işçi sayısıyla aynı. O dönemde yetkililer, inşaat işlerini yürütmek üzere bir yüklenicinin görevlendirildiği ve Çinli işçilerin getirildiği şantiyede "endişe verici bir güvencesizlik ve bozulma tablosu" olduğunu iddia etmişti.
Brezilya, iki yıl süren bu listeye dahil olmanın bir yaptırım değil, şeffaflığı sağlamanın bir yolu olduğunu açıklıyor. Hükümetin internet sitesinde, listeye dahil olmanın ancak şirketlere adil yargılama hakkı ve kendilerini savunma hakkı garanti edilen prosedürlerden sonra gerçekleştiği belirtiliyor.
Listede yer alan şirketler faaliyetlerine devam etmekte özgür, ancak durum tespiti süreçlerinde daha fazla incelemeyle ve kamu finansmanına erişimde kısıtlamalarla karşılaşabiliyorlar.
Skandalın merkezinde BYD Auto do Brasil’in fabrikasında yaşanan işçi hakları ihlalleri yer alıyor. Aralık 2024’te yaşanan olayda, şantiyede çalışan 163 işçi, "köleliğe benzer koşullar" altında çalıştırıldığı iddialarıyla gündeme geldi. Yetkililer, Çinli işçilerin çalıştırıldığı şantiyede ciddi bir güvencesizlik ve çalışma koşullarında bozulma olduğunu tespit etmişti.
Bu süreçte BYD, yaptığı açıklamada, “insan hakları ve çalışma yasalarının ihlallerine sıfır tolerans” gösterdiğini ve Brezilya yetkilileriyle işbirliği yaptığını belirtti. Ayrıca, iddiaları ayrı olarak reddeden yüklenici firma Jinjiang Construction Brazil’in sözleşmesinin "feshedildiğini" açıkladı. Medya haberlerine göre, BYD sözcüsü daha sonra bir karalama kampanyasının kurbanı olduklarını iddia etti.
Listeye dahil olmanın finansal ve itibari etkileri de dikkat çekici. Hong Kong borsası Salı günü tatil nedeniyle kapalıydı, Shenzhen’deki BYD hisseleri ise yaklaşık yüzde 1 oranında değer kaybetti. Kara listeye alınmak, BYD’nin 200 milyondan fazla kişiden oluşan önemli bir hedef pazarındaki itibarını etkileyebilir.
BYD, yaklaşık 1 milyar dolarlık bu kompleksi, 4,6 milyon metrekarelik veya 645 futbol sahasına eşdeğer bir alana yayılan “geleceğin fabrikası” olarak tanımlıyordu. Proje, 20 bin kişiye istihdam sağlaması ve başlangıçtaki 150 bin ünite kapasitesinin ötesinde aşamalı olarak genişlemesi beklenen dev bir yatırım olarak görülüyordu.
BYD, Manisa’da kurmayı planladığı fabrikaya ilişkin henüz çivi çakmadı. Bir süredir fabrikanın kurulacağı belirtilse de, somut bir gelişme yaşanmıyor. Ayrıca, BYD Türkiye, Mart ayında sadece 833 adet, yılın ilk çeyreğinde ise toplamda 6 bin 127 adet satış yapabildi. Bu veriler, Brezilya’daki skandalın ve kara listeye alınmanın, küresel yatırım ve büyüme planlarını da etkileyebileceğine işaret ediyor.