Husilerden dünyayı sarsacak hamle! Küresel ticaret için yeni kriz kapıda
Yemen'de İran destekli Husiler, geçen hafta Suudi Arabistan'a deniz ablukası ilan etmelerinin ardından bu kez uluslararası ticareti doğrudan etkileyecek yeni bir adım üzerinde çalışıyor. Reuters'a konuşan bölgesel kaynaklar, Husilerin Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan stratejik öneme sahip Babülmendep Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden geçiş ücreti almayı değerlendirdiğini aktardı.
Kaynaklara göre henüz uygulamanın başlayacağı bir tarih belirlenmedi. Hazırlanan taslakta ise Çin'e ait gemilerin bu uygulamadan muaf tutulmasının planlandığı belirtildi.
İRAN SÜRECE DOĞRUDAN DAHİL OLDU İDDİASI
Reuters'ın ulaştığı bilgilere göre, İranlı yetkililer bu ay içerisinde Husi temsilcileriyle İran'da gerçekleştirdikleri görüşmelerde ücret planını masaya yatırdı. Konuya hakim iki bölgesel yetkili, daha sonra İranlı danışmanların Husilere eşlik ederek bu ücretlendirme sistemini yönetecek bir otoritenin oluşturulması konusunda destek verdiğini öne sürdü.
Bu iddia, Tahran'ın Husilerin deniz stratejilerindeki rolünün yalnızca askeri destekle sınırlı kalmadığı, ekonomik ve idari mekanizmaların oluşturulmasına kadar uzandığı yönündeki değerlendirmeleri de güçlendirdi.
BABÜLMENDEP NEDEN BU KADAR KRİTİK?
Babülmendep Boğazı, dünya deniz ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Süveyş Kanalı'nı Hint Okyanusu'na bağlayan bu dar su yolu üzerinden;
- Avrupa-Asya ticaretinin önemli bölümü,
- Petrol ve LNG sevkiyatları,
- Konteyner taşımacılığı,
- Küresel tedarik zincirlerinin büyük kısmı geçiyor.
Bu nedenle boğazda yaşanacak her yeni kriz, yalnızca bölge ülkelerini değil Avrupa, Asya ve ABD ekonomisini de doğrudan etkiliyor.
KÜRESEL TİCARETTE MALİYETLER ARTABİLİR
Uzmanlara göre Husilerin gemilerden ücret almaya başlaması halinde deniz taşımacılığı maliyetleri önemli ölçüde yükselebilir.
Armatörlerin ek maliyetleri navlun ücretlerine yansıtması halinde;
- İthal ürünlerin fiyatları artabilir.
- Küresel enflasyon üzerinde yeni baskı oluşabilir.
- Teslimat süreleri uzayabilir.
- Bazı şirketler yeniden Ümit Burnu rotasına yönelmek zorunda kalabilir.
Bu durum özellikle enerji, otomotiv, elektronik ve perakende sektörlerinde maliyet baskısını artırabilecek gelişmeler arasında gösteriliyor.
ABD VE İSRAİL İÇİN YENİ GERİLİM BAŞLIĞI
Husiler, son aylarda İsrail bağlantılı olduğunu öne sürdükleri gemilere ve bölgedeki ticari deniz trafiğine yönelik çok sayıda saldırı düzenledi. ABD öncülüğündeki koalisyon ise Kızıldeniz'de deniz güvenliğini sağlamak amacıyla askeri operasyonlar yürütüyor.
Husilerin geçiş ücreti uygulamasını fiilen hayata geçirmesi halinde Washington yönetimi bunu uluslararası deniz ticaretine yönelik yeni bir tehdit olarak değerlendirebilir. Böyle bir adımın ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırması ya da yeni yaptırım ve operasyon seçeneklerini gündeme getirmesi ihtimali bulunuyor.
İsrail açısından ise Kızıldeniz üzerinden yapılan ticaret ve Eilat Limanı bağlantıları üzerindeki baskının daha da artabileceği değerlendiriliyor.
ÇİN'E MUAFİYET DİKKAT ÇEKTİ
Planın en dikkat çekici ayrıntılarından biri ise Çin gemilerinin ücret uygulamasından muaf tutulmasının düşünülmesi oldu.
Uzmanlar bu yaklaşımın, Husilerin İran'ın bölgesel ve küresel diplomatik dengeleri doğrultusunda hareket ettiği yorumlarını güçlendirdiğini belirtiyor. Çin, hem İran'ın en büyük enerji müşterilerinden biri hem de Kızıldeniz hattını yoğun kullanan ülkeler arasında yer alıyor.
YENİ BİR EKONOMİK CEPHE AÇILABİLİR
Planın uygulanması halinde Husiler ilk kez fiilen uluslararası deniz trafiği üzerinden düzenli gelir elde etmeye başlayabilir. Bu da Kızıldeniz'deki güvenlik krizini yalnızca askeri değil ekonomik boyutuyla da yeni bir aşamaya taşıyabilir.
Uzmanlara göre bu durum, bölgedeki güç mücadelesini daha karmaşık hale getirirken, küresel ticaret yollarının güvenliği konusunda yeni diplomatik ve askeri tartışmaları da beraberinde getirebilir.
