Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun: ''Fransız sömürgeciliği suçlarının kanıtlarını Afrika kurumlarına sunmaya hazırız''
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, ülkesinin Fransız sömürge döneminde işlenen suçlara ilişkin elindeki belge, maddi delil ve tarihi tanıklıkları yetkili Afrika hukuk kurumlarının kullanımına sunmaya hazır olduğunu bildirdi.
Cezayir resmi haber ajansı APS'nin aktardığına göre Tebbun'un mesajı, 14-15 Şubat tarihlerinde Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da düzenlenen 39. Afrika Birliği Zirvesi kapsamında, Afrika Birliği Hukuk Komitesi tarafından hazırlanan bir çalışmanın sunumu vesilesiyle iletildi.
Mesaj, Cezayir Başbakanı Seyfi Garip tarafından okundu.
Tebbun mesajında, "132 yılı aşkın süre devam eden son derece acımasız yerleşimci sömürgeciliğin acı ulusal tecrübesine dayanarak, Cezayir; elinde bulunan tüm belgeleri, maddi delilleri ve güvenilir tarihi tanıklıkları yetkili Afrika hukuk kurumlarının kullanımına sunmaya tamamen hazırdır." ifadelerini kullandı.
Bu belgelerin, Cezayir halkının direnişini bastırmak amacıyla işlenen ağır ihlallerin boyutunu ve uluslararası hukuk kapsamında yasaklanmış yöntemlerin kullanımını ortaya koyduğunu belirten Tebbun, sömürge dönemindeki uygulamaların kapsamlı biçimde belgelenmesi gerektiğini vurguladı.
Tebbun ayrıca, Cezayir Parlamentosu'nun 24 Aralık 2025'te ülkenin sömürgeleştirilmesini suç sayan bir yasayı oy birliğiyle kabul ettiğini, bu adımın "uluslararası hukuk ışığında tarihin yeniden değerlendirilmesine yönelik kıtasal eğilimle uyumlu" olduğunu kaydetti.
Cumhurbaşkanı Tebbun, Afrika Birliği Uluslararası Hukuk Komisyonunu, sömürgeciliğin insanlığa karşı suç olarak sınıflandırılmasının ve kölelik, zorla yerinden etme ile sömürgeleştirme dönemindeki bazı uygulamaların Afrika halklarına karşı "soykırıma varan eylemler" kapsamında değerlendirilmesinin hukuki sonuçlarını ele alan çalışması dolayısıyla tebrik etti.
Cezayir'in, Afrika Birliği Komisyonu tarafından yürütülen ve "sömürgeciliği en ağır uluslararası suçlar arasında sınıflandırmayı amaçlayan açık ve net bir hukuki yaklaşım oluşturma" çabalarına tam destek verdiğini belirten Tebbun, söz konusu girişimlerin hesap verebilirliği güçlendirdiğini, cezasızlıkla mücadeleye katkı sunduğunu ve tarihsel adaletin tesisine hizmet ettiğini ifade etti.
Tebbun ayrıca, kölelik, sürgün, etnik temizlik, işkence, yerinden edilme ve sistematik baskı gibi uygulamaların suç niteliğinin Birleşmiş Milletler organları ve eski sömürgeci güçler tarafından açık ve net biçimde uluslararası düzeyde tanınması çağrısını yineledi.
Cezayir yönetimi, 1830-1962 yıllarındaki Fransız hakimiyetini "yerleşimci sömürgeciliği" ve "soykırım niyeti" olarak nitelendiriyor.