2009 Yeşil Hareketi İran'da Rejimi Sarsan Protestolar: 2009 Yeşil Hareketi nedir, kim organize etti? Mücteba Hamaney'in Yeşil Hareket'teki rolü nedir?
İran'da 2009 yılında başlayan ve ülke tarihinin en büyük protestolarından biri olarak kabul edilen Yeşil Hareket, seçim sonuçlarının tartışıldığı bir dönemde milyonları sokaklara döktü. Bu hareketin arkasında kimler vardı, organizasyonu nasıl gerçekleşti ve günümüzde İran'ın yeni dini lideri olan Mücteba Hamaney'in bu süreçteki rolü neydi? Tüm bilinmeyenler ve merak edilen detaylar haberin devamında…
56 yaşındaki Mücteba Hamaney, bugüne kadar liderlik ve siyasi konular hakkında kamuoyu önünde açıklama yapmamış, kamuoyundan uzak bir profil çizmiş bir figür. Gençlik yıllarından itibaren İran Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler geliştirdiği biliniyor. 1980'lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında Habib Taburu'nda görev aldığı ve çeşitli operasyonlara katıldığı belirtiliyor.
Bazı uluslararası medya kaynakları, Mücteba Hamaney'in İran'a uygulanan yaptırımlar döneminde farklı ülkelerde ekonomik ağlar kurduğu ve milyarlarca dolarlık finansal işlemler gerçekleştirdiği iddialarını öne sürse de bunlar resmi olarak doğrulanmadı.
2009 yılında İran'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından başlayan protestolar, ülke tarihinin en büyük siyasi hareketlerinden biri olarak kabul ediliyor. 12 Haziran 2009'da dönemin cumhurbaşkanı Mahmoud Ahmadinejad'ın oyların yaklaşık %63'ünü aldığı açıklanınca muhalif adaylar ve destekçileri seçimlerin manipüle edildiğini iddia etti. Bunun üzerine milyonlarca kişi başkent Tahran başta olmak üzere birçok şehirde sokağa çıktı.
Bu protestolar daha sonra "Yeşil Hareket" olarak anıldı.
Yeşil Hareket sırasında Mücteba Hamaney'in adı sık sık gündeme geldi. Bazı muhalif siyasetçiler ve uluslararası gözlemciler, güvenlik güçlerinin protestoları bastırmasında Hamaney'in etkili olduğunu iddia etti.
Uluslararası basında yer alan iddialara göre:
Bu iddialar İran yönetimi tarafından hiçbir zaman resmi olarak doğrulanmadı, ancak Hamaney'in güvenlik kurumları üzerindeki etkisine ilişkin tartışmalar uzun süre gündemde kaldı.
2009 İran seçimlerinin ardından ortaya çıkan kitlesel protesto hareketi, tek bir kişi tarafından değil, reformist gruplar ve sivil toplum örgütlerinin birleşik çabasıyla şekillendi.
Öne çıkan liderler ve figürler arasında:
Mücteba Hamaney, liderlik meselesinde kamuoyuna açık açıklama yapmamış ve dini liderliğin babadan oğula geçmesi ihtimali, 1979 İslam Devrimi öncesindeki Pehlevi monarşisini çağrıştırdığı için hassas bir konu olarak değerlendiriliyor.
Bu nedenle birçok İranlı onun sesini dahi hiç duymadığını ifade ediyor.
Mücteba Hamaney, gençlik yıllarından itibaren İran Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler geliştirdi. Batı medyasında yer alan bazı haberlere göre, Hamaney ekonomik ağlar kurarak finansal işlemler yürüttü. Bu ağlar üzerinden milyarlarca dolarlık hareketlerin gerçekleştiği iddia edilse de resmi doğrulama bulunmuyor.